ข้อเข่าเสื่อมไม่ได้เกิดเฉพาะผู้สูงอายุ แล้ววัยทำงานมีความเสี่ยงจากอะไรบ้าง
เมื่อพูดถึง ข้อเข่าเสื่อม หลายคนอาจนึกถึงผู้สูงอายุเป็นอันดับแรก แต่ในความเป็นจริง คนวัยทำงานก็สามารถมีปัญหาข้อเข่าได้เช่นกัน โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น น้ำหนักตัวมาก เคยได้รับบาดเจ็บบริเวณเข่า หรือใช้งานข้อเข่าหนักและซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน
การรู้จักปัจจัยเสี่ยงและสังเกตอาการตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงเป็นส่วนสำคัญในการดูแลสุขภาพข้อเข่าในระยะยาว
ข้อเข่าเสื่อมคืออะไร?
ข้อเข่าเสื่อม (Knee Osteoarthritis) เป็นภาวะที่โครงสร้างภายในข้อเข่า โดยเฉพาะกระดูกอ่อนผิวข้อ เกิดการเปลี่ยนแปลงและเสื่อมสภาพ ส่งผลให้เกิดอาการปวด ข้อฝืด การเคลื่อนไหวลดลง หรือมีเสียงในข้อเข่าได้
แม้อายุที่เพิ่มขึ้นจะเป็นปัจจัยสำคัญ แต่ไม่ได้หมายความว่าคนอายุน้อยหรือวัยทำงานจะไม่มีโอกาสเกิดปัญหา
น้ำหนักตัวมาก เพิ่มภาระให้ข้อเข่า
น้ำหนักตัวที่มากขึ้นทำให้ข้อเข่าต้องรับแรงมากขึ้นขณะยืน เดิน วิ่ง หรือขึ้นลงบันได จึงเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงของข้อเข่าเสื่อม
การดูแลน้ำหนักให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมจึงช่วยลดภาระที่ข้อเข่าต้องรับในชีวิตประจำวันได้
เคยได้รับบาดเจ็บจากกีฬา
ผู้ที่เล่นกีฬาเป็นประจำอาจเคยมีประวัติ เอ็นเข่าบาดเจ็บ หมอนรองข้อเข่าฉีก หรือได้รับแรงกระแทกบริเวณข้อเข่า ซึ่งการบาดเจ็บบางประเภทสามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดข้อเข่าเสื่อมในอนาคตได้
โดยเฉพาะอาการบาดเจ็บที่ไม่ได้รับการประเมินหรือฟื้นฟูอย่างเหมาะสม ไม่ควรฝืนกลับไปเล่นกีฬาหนักทันที
ใช้งานข้อเข่าซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน
ลักษณะงานบางประเภทอาจต้อง นั่งยอง คุกเข่า ยกของหนัก หรือขึ้นลงบันไดบ่อย ๆ ทำให้ข้อเข่ารับแรงซ้ำเป็นเวลานาน
หากมีอาการปวดร่วมด้วย ควรปรับกิจกรรม พักเป็นระยะ และหลีกเลี่ยงการฝืนใช้งานข้อเข่าขณะมีอาการ
กล้ามเนื้อรอบเข่าไม่แข็งแรง
กล้ามเนื้อบริเวณต้นขาและรอบข้อเข่ามีส่วนช่วยพยุงและควบคุมการเคลื่อนไหว หากกล้ามเนื้อไม่แข็งแรง อาจทำให้การรับแรงและการเคลื่อนไหวของข้อเข่าไม่เหมาะสม
การออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้ออย่างเหมาะสมจึงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพข้อเข่า
มีอาการแบบไหนควรไปพบแพทย์?
หากวัยทำงานเริ่มมีอาการ ปวดเข่าบ่อย ข้อฝืดหลังพัก เคลื่อนไหวลำบาก เข่าบวม หรืออาการปวดรบกวนการทำงานและชีวิตประจำวัน ควรเข้ารับการตรวจเพื่อหาสาเหตุ
เพราะอาการปวดเข่าไม่ได้หมายถึงข้อเข่าเสื่อมเสมอไป ยังอาจเกิดจากกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น หมอนรองข้อเข่า หรือปัญหาอื่นภายในข้อได้
ดูแลข้อเข่าตั้งแต่วัยทำงาน
การดูแลข้อเข่าไม่จำเป็นต้องรอให้เข้าสู่วัยสูงอายุ ควรรักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในระดับเหมาะสม ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และเลือกกิจกรรมให้เหมาะกับสภาพร่างกาย
หากเคยได้รับบาดเจ็บที่ข้อเข่า ควรฟื้นฟูตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดก่อนกลับไปทำกิจกรรมหนัก
สรุป
ข้อเข่าเสื่อมไม่ได้เกิดเฉพาะผู้สูงอายุ วัยทำงานก็อาจมีความเสี่ยงได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีน้ำหนักตัวมาก เคยบาดเจ็บบริเวณข้อเข่า ใช้งานข้อเข่าซ้ำ ๆ หรือมีปัจจัยอื่นที่ส่งผลต่อข้อเข่า
หากเริ่มมีอาการปวดเข่าต่อเนื่องหรือรบกวนการใช้ชีวิต ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพียงอาการจากการทำงานหรือออกกำลังกาย การตรวจหาสาเหตุที่เหมาะสมจะช่วยให้วางแนวทางดูแลและรักษาได้ตรงกับปัญหามากขึ้น
